بررسي تطبيقي انديشه¬هاي سياسي در شعر ملك الشعراي بهار و فارسي سروده¬هاي اقبال لاهوري

ملك الشعراي بهار و علامه اقبال لاهوري از شاعران انقلاب ساز در ايران و پاكستان بودند و هر دو در كانون مبارزات سياسي كشورهاي خود حضور فعّال داشته و خواهان تحوّل در نظام سياسي حاكم بر كشورشان بودند. بهترين جلوه¬هاي اين تفكّرات سياسي در اشعار اين دو مبارز مشاهده مي¬شود. پژوهش حاضر بر آن است تا با تأكيد بر روش توصيفي-تطبيقي، پس از خوانش جداگانه اشعار ملك الشعراي بهار و علامه اقبال لاهوري و بازخوانش آنها بر پايه¬ الگوي مكتب ادبيات تطبيقي آمريكايي مهم¬ترين درون¬مايه¬هاي اشعار اين دو شاعر را در زمينه سياسي واكاوي نمايد. نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه استقلال خواهي، دعوت به مبارزات انقلابي ، ستايش آزادي و آزادگي، نگراني از بي¬هويتي و غفلت مردم از انديشه¬هاي مشترك هر دو شاعر مي¬باشد امّا به علّت وجود تفاوت¬هايي در انديشه¬هاي سياسي و محيط اجتماعي ايشان با نگاهي متفاوت به سه مقوله وطن¬خواهي، استعمارستيزي و بيدادگري حكومت¬هاي استبدادي نگريسه¬اند. در انديشه وطن¬خواهيِ بهار حسّ ملي¬گرايي بيشتر مشاهده مي¬شود در حاليكه در انديشه اقبال وطن در حد و مرزهاي جامعه مسلمانان گسترش مي¬يابد .در موضوع استعمارستيزي و بيدادگري حكومت¬ها زبان بهار از صراحت بيشتري برخوردار است در حاليكه اقبال در اين موارد به زبان كنايه متمايل تر است.