واكاوي طنز در اشعار ملك الشعراي بهار با رويكرد به طنز سياسي- اجتماعي

طنز يكي از فروع ادبيات انتقادي و اجتماعي است كه در ادبيات كهن فارسي، به عنوان نوع ادبي مستقل شناخته نشده و حدود مشخصي با ديگر مضامين انتقادي و خنده آميز چون هجو و هزل و مطايبه نداشته است. طنز سياسي و اجتماعي ريشه دارترين مباني را در ادبيات فارسي دارد. نقد و انتقاد از بحران‌ها و رويدادهاي مختلف اجتماعي، فرهنگي، سياسي، اخلاقي سودمند و تأثيرگذار بوده است. طنز از جمله زمينه‌هايي است كه مي‌تواند شاعر و يا نويسنده را در رسيدن به هدف بزرگ اصلاح ناراستي‌ها ياري رساند. روي ديگر سكّه‌ي طنز؛ انتقاد، محكوم كردن وجدان انسان‌ها، تمسخر آنچه كه نبايد باشد و ايجاد حسرت نسبت به آنچه كه درآرزوي آنيم، بزرگ نمايي زشتي‌ها وپليدي‌ها... است. ملك الشعراي بهار از جمله شاعران برجسته‌ي دوره مشروطه است كه نسبت به مسائل اجتماعي و سياسي زمان خود بي تفاوت نبوده است؛ بلكه با طنز به سرزنش و نكوهش نابساماني‌ها و ناملايمات پرداخته است. در اين پژوهش كه به شيوه‌ي توصيفي – تحليلي و كتابخانه‌اي صورت گرفته است، رويكرد طنز سياسي - اجتماعي ملك الشعراي بهار را در اشعارش مورد واكاوي قرار داده‌ايم. استفاده از شخصيت ها و رويدادها در شيوه‌هاي كلامي و غير كلامي از نتايج بررسي است.