بررسي شخصيّت حسن صباح در تاريخ جهانگشاي جويني

حسن صباح يكي از شخصيت‌هاي تاريخي ايران بعد از اسلام است كه به جهت دگرگوني رفتار، فراز و نشيب‌هاي فراواني در زندگي داشته‌است؛ انقلاب روحي، تغيير مذهب و گرايش به فاطميان مصر، تقابل با دولت سلجوقيان و بنيان نهادن قلعة پر رمز و راز الموت، نمونه‌هايي از اين دست هستند كه شخصيت او را مورد توجه تاريخ‌نويسان و محققان قرار داده‌است. از اين رو در مورد شخصيت او روايت‌هاي مختلفي نقل شده‌ كه گاهي اين روايت‌ها به دور از واقعيت و همراه با افراط و تفريط بوده‌است. امّا تاريخ جهانگشاي عطاملك جويني يكي از منابع معتبر تاريخ-ادبي است كه شمّه‌هايي از شخصيت حسن صباح را بازتاب داده‌است. بنابراين پژوهش حاضر بر آن است تا با روش توصيفي-تحليلي و براساس كتاب تاريخ جهانگشاي عطاملك جويني، چگونگي بازتاب شخصيت حسن صباح و حالات روحي و رواني وي را در تاريخ جهانگشاي جويني به مخاطب بنماياند. بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه حسن صباح در تاريخ جهانگشاي جويني-علي‌رغم تضاد عقيدتي كه با عطاملك جويني داشته‌است- شخصيتي مقتدر و با تدبير معرفي شده كه توانسته‌است با تكيه بر توانمندي‌هاي شخصي خود در يك مقطع زماني اقتدار سياسي سلجوقيان و مشروعيت خلافت عباسي را با تأسيس قلعة الموت و مذهب نزاريان، تضعيف كند. افزون بر اين، كياست و سياست‌ورزي، زهد و پارسايي، فقيه و عالم دين بودن از ديگر ويژگي‌هاي شخصّيتي حسن صباح مي‌باشد كه در تاريخ جهانگشا به آن‌ها اشاره شده‌است