طنز تلخ سياسي در سروده‌هاي پايداري حافظ ابراهيم

حافظ ابراهيم، شاعر نئوكلاسيك و متعهد مصري كه توانست القابي چون شاعر نيل، شاعر مردم و شاعر موسيقي كسب كند، رنج ها و مصيبت‏هاي كشورش را كه در آن زمان از استعمار از يك سو و بي‌كفايتي حاكمان داخلي از سوي ديگر رنج مي‌كشيد به بهترين شيوه و با بكار بردن زبان طنز به تصوير كشد. او هدفش خنداندن ديگران نيست، بلكه از آن به عنوان دستاويزي جهت نقد و بيان اوضاع وخيم سياسي كشورش با بياني صادقانه بهره مي‌برد. در واقع طنز تلخ او را مي‌توان يكي از روش‎هاي مقاومت و پايداري دانست كه با رويكردي آگاهي بخش و با تكيه بر وطن دوستي و ظلم ستيزي، تعهد شاعر در برابر جامعه و ملت خويش را به نمايش گذاشته است. حافظ، در طنزپردازي خود از شيوه‌هايي نظير تشبيه، استعاره، كنايه، پارادوكس، مبالغه، تكرار، امر، استفهام و ندا استفاده‌ كرده‌است. هدف پژوهشگران اين مقاله بررسي و تبيين اشكال طنز سياسي و شگردهاي بياني آن در شعر حافظ ابراهيم با تكيه بر روش توصيفي– تحليلي است. از مهم‏ترين نتايج اين پژوهش آن است كه سخريه يا طنز تلخ، از جنبه‌هاي برجستة اشعار سياسي و اجتماعي حافظ است كه غالباً مورد غفلت پژوهشگران واقع شده‌است و برخلاف نظر برخي ناقدان، موضع حافظ در برابر اشغالگران شفاف و استعمارستيزانه و تمام سعي وي بر برانگيختن غيرت ملي و بيداري مردم خموش و غافل و در هم شكستن سكوت آنها در برابر تضييع حقوقشان و روشنگري افكار عمومي جهت خيزش به سوي رشد و تعالي جامعه است.