تخصيص بهينه فضاي كتابخانه به انواع كتاب ، با استفاده از الگوريتم رقابت استعماري

می¬دانیم كه كتابخانه‌ها یك منبع مهم برای جوامع علمی به شمار می¬آیند. نحوه‌ی دسترسی به كتاب‌ها در داخل كتاب¬خانه مهم است. چیدمان كتاب‌ها تأثیر زیادی در دسترسی به كتاب‌ها دارد. درواقع با تغیر در چیدمان كتاب‌ها، نحوه¬ی دسترسی نیز تغیر خواهد كرد. بنابراین مسئله چیدمان، یك مسئله مكانی است. موقعیت قفسه¬ها، حجم قفسه¬ها، شباهت موضوعی كتاب¬ها، اهمیت كتاب¬ها برای مراجعین، در نحوه¬ی دسترسی تأثیرگذار هستند. برای دسترسی بهتر، روش‌هایی ارائه شده¬اند كه هركدام از آن‌ها نواقصی دارند و ممكن است چیدمان را بهینه نكنند. با توجه به تعداد حالات زیاد چیدمان و محدودیت‌های ذكرشده، امكان حل مسئله توسط روش‌های قطعی و ریاضی وجود ندارد. هدف اصلی این است كه با استفاده از الگوریتم رقابت استعماری، كتاب¬ها را طوری در قفسه‌های كتاب¬خانه بچینیم، كه حركت كلیه¬ی مشتری¬ها در مجموعه¬ی كتابخانه كمینه¬ شود. الگوریتم بر روی یك كتابخانه¬ فرضی و یك كتابخانه واقعی پیاده¬سازی شده است. چیدمان به دست آمده از الگوریتم با چیدمان موجود در كتابخانه واقعی و همچنین با چیدمان به دست آمده از سایر الگوریتم¬های فرا ابتكاری مقایسه شده است. نتایج محاسبات نشان می¬دهد كه نحوه¬ی دسترسی در چیدمان به دست آمده نسبت به چیدمان فعلی موجود در كتابخانه راحت¬تر است. همچنین الگوریتم دارای دقت، سرعت همگرایی و تكرارپذیری بالایی است و برای مسئله تخصیص بهینه فضای كتابخانه به انواع كتاب، مناسب است. برای واقعی¬تر شدن مسئله می¬توان، چیدمان قفسه¬ها را نیز بهینه كرد و قیود یا پارامترهای دیگری را نیز در نظر گرفت و چیدمان بهتری را ارائه نمود.