اوضاع جغرافيايي، اقتصادي، اجتماعي و سياسي سيستان از تسلط اعراب تا ظهور يعقوب ليث صفاري

هدف اين پژوهش معرفي سيستان به عنوان خاستگاه يعقوب ليث نخستين شهريار ايران پس از اسلام است. جلگه سيستان از نخستين جايگاه‌هاي استقرار انسان و ايجاد تمدن در فلات ايران است كه پايگاه تمدن‎هاي پيش از تاريخ و خاستگاه اساطير ايراني است كه در دوره‌ي تاريخي هم نقش تعيين‌ كننده‌اي در حفظ استقلال ايران داشته است. سيستان خيلي زود مورد توجه مسلمانان فاتح ايران قرار گرفت و در روزگار خليفه عثمان فتح شد. سيستاني‌ها اسلام را پذيرفتند اما با دستگاه خلافت اموي و عباسي سر ناسازگاري داشتند. اين ناسازگاري منجر به رويارويي‌هاي پياپي اهالي سيستان با نمايندگان خلافت بود تا آنجا كه هارون­الرشيد براي سركوب حمزه آذرك به خراسان آمد و در هم آنجا در گذشت. ناآرامي دائم سيستان گروه‎هاي مختلف را به صحنه آورد، خوارج، مطوعه و عياران از آن جمله بودند، دستگاه خلافت در 128 سال 56 امير براي تسلط بر سيستان گسيل داشت اما عواملي همچون دوري از مركز خلافت، بقاي آيين و مراكز ديني زرتشتي، داستان‌هاي پهلواني مربوط به خاندان گرشاسب، رفتار توأم با تبعيض و تحقير اعراب، قيام‌هاي دائم عليه عمال خلفا، روحيه‌ي ملي و ميهن‌دوستي، پايبندي به عقايد و رسوم ملي، سيستان را آماده‌ي ظهور شخصيت‌هاي ملي كرده بود و در چنين زمينه‌اي يعقوب ليث برخاست و كمر همت به رهايي مردم ايران از ستم عمال خليفه بست و با كسب توفيق شهريار ايران شد و در سال‌هاي پاياني عمر جندي‌شاپور را تخت گاه خود ساخت.