بررسي و مقايسه ضايعات برنج در سامانه‌هاي تبديل شلتوك در استان خوزستان

تحقيق حاضر به منظور بررسي و شناخت وضعيت موجود فرآيند تبديل و جمع آوري داده‌هاي واقعي از مراحل خشك كردن، پوست‌كني و سفيد كردن در كارخانه هايشاليكوبي استان خوزستان پيشنهاد و اجراء گرديد. در اين راستا ضمن تعيين محل و دريافت اطلاعات اوليه كارخانه‌ها و كارگاه‌هاي شاليكوبي فعال در استان خوزستان از طريق اداره صنايع استان، سه كارخانه نيز بر اساس تركيب ماشين‌هاي مختلف تبديل جهت مطالعه و تعيين ميزان ضايعات و انرژي مصرفي برنج رقم عنبوري قرمز ، انتخاب و به اختصار شاليكوبي A (متشكل از بوجار شلتوك، سفيدكن تيغه‌اي به عنوان پوست كن، دو دستگاه سفيد كن تيغه اي به صورت موازي و درجه‌بند برنج سفيد)، شاليكوبي B (متشكل از دستگاه سنگ‌گير مكنده، بوجار شلتوك، پوست كن غلطك لاستيكي، پاديه، سفيد كن سايشي، پوليشر و درجه‌بند برنج سفيد و شاليكوبي C (متشكل از دستگاه سنگ‌گير مكنده، بوجار شلتوك، پوست كن غلطك لاستيكي، پاديه، دو دستگاه سفيد كن سايشي به صورت سري، پوليشر و درجه‌بند برنج سفيد) نامگذاري شدند. نتايج نشان داد كه شاليكوبي C داراي كمترين ميزان شكستگي برنج قهوه‌اي بعد از پوست‌كن (3/ 17درصد)،‌شكستگي برنج سفيد بعد از سفيدكن (4/ 17) و بيشترين درجه سفيدي (7 /58درصد) بود. همچنين به دليل يكسان بودن شلتوك مورد استفاده در هر سه شاليكوبي، تفاوتي در راندمان تبديل و پارامترهاي كيفي برنج در اين شاليكوبي‌ها مشاهده نگرديد. بر اين اساس، شاليكوبي‌هايي نظير شاليكوبي C و B براي تبديل شلتوك رقم عنبوري و ارقام مشابه آن از لحاظ خواص بيوفيزيكي، نسبت به شاليكوبي‌هاي ديگر كه عمدتاً سنتي بوده و به طور كارشناسي انتخاب نشده‌اند، ارجحيت دارند. لذا به منظور تبديل برنج رقم عنبوري در استان خوزستان، پوست‌كن غلطك لاستيكي و سفيدكن سايشي به جاي پوست‌كن‌هاي نوع تيغه‌اي توصيه ‌مي‌گردد كه با توجه به انگشت شمار بودن تعداد شاليكوبي‌هاي متناسب با ارقام محلي در استان خوزستان، لازم است بازنگري دقيق‌تر و كارشناسي‌تري در زمينه فعاليت اغلب شاليكوبي‌هاي محلي و سنتي صورت پذيرد.