اومانيسم، علّت العلل معرفتيِ معنويّت مدرن جاهلي

در برابر تحقير كرامت انساني در دوران قرون وسطا، اومانيسم، به مانند يك عكس العمل ظهور نمود. شعار اومانيسم عبارت بود از: همه چيز براي انسان، كه مقصود، فرد انساني بود. يكي از مقولاتي كه بايد در خدمت فرد انساني قرار مي گرفت، مقوله ي اخلاق و معنويّت بود. با تفكيك معنويّت از دين، معنويّت مدرن، انعطاف بيشتري براي در خدمت انسان قرار گرفتن مي يافت. لذا براي بشر خسته از دنياي ماشين و صنعت، معنويّت مدرن، بايد دغدغه اش، رنج و درد كاهي باشد، تا بتواند خدمتي به اين انسان به ستوه آمده، نموده باشد. لذاست كه مي بينيم معنويت هاي مدرن به اموري رواني و عاطفي فرو كاهيده مي شوند و علّت گرايش فراوان به معنويت هاي شرقي را نيز، بايد در همان خصوصيّت عاطفه گروي اش جستجو نمود. از آنجا كه مهم ترين ويژگي جاهليت ها، خدافراموشي و رويگرداني از هدايت الهي است، پس به وضوح مي توان گفت كه معنويت مدرن، معنويتي جاهلي است كه علّت العلل معرفتي اش، همان اومانيسم مي باشد.