بررسي خشم در اشعار خاقاني بر اساس نظريۀ روانشناختي آلفرد‌آدلر

ادبيات به دليل ماهيت و حوزۀ گسترده‌اش با ساير رشته‌هاي علوم انساني- از جمله روان‌شناسي-‌ و تناسبات موضوعي، قابليت انجام پژوهش‌هاي مشترك با اين رشته را داراست. خاقاني شاعر بلند‌آوازۀ قرن ششم اشعار فراواني را در بيان خشم و نفرت نسبت به روزگار و افراد مختلف سروده است. وي در اين اشعار و با اين مضمون حالت‌هاي روحي خود را با شگردهاي متفاوتي به تصوير مي‌كشد. نگارنده در اين پژوهش كه به شيوۀ تحليل محتوا انجام يافته است، ضمن روشن‌كردن دلايل اين خشم و خشونت‌ها مي‌كوشد، احساس خشم و نفرت خاقاني نسبت به محيط اطراف خويش را با توجه به نظريۀ روان‌شناختي آلفرد آدلر تحليل و بررسي نمايد. ويژگي‌هايي كه از نظر دانش روان‌شناسي آلفرد آدلر ويژگي‌هاي يك فرد خشمگين قلمداد مي‌شود، عبارت است از حسادت، رشك، جاه‌طلبي و خود بزرگ‌بيني و. .. كه آدلر اين اوصاف را در ذيل «صفت منش پرخاشگر» ناشي از عقدۀ حقارت مي‌داند. در اين مقاله پس از مراجعه به منابع و كتاب‌هاي روان‌شناسي به‌ويژه نظريات آلفرد آدلر و استخراج ويژگي‌هاي افراد خشمگين و منش‌پرخاشگرانه، اشعار افضل‌الدين بديل خاقاني با آنها سنجيده شده و ويژگي‌هاي شخصيتي وي در اين زمينه تحليل و بررسي گرديده است.