مشروطه؛ شكست يا پيروزي؟

از همان روز تحقق يافتن قيام مشروطه‌خواهي مردم ايران، تدريجاً اختلاف نظر در بين گروه‌هاي مختلف اجتماعي بروز كرد. اختلاف نظر در اين بود كه آيا اين مشروطه همان چيزي بود كه انتظارش را مي‌كشيدند يانه؟ گروه‌هاي مختلف اجتماعي با خاستگاه‌هاي اجتماعي، اقتصادي و اعتقادي گوناگون مواضع متفاوت و بعضا متضادي را در مقام پاسخ به اين سوال اتخاذ كردند. بنابراين از آن روز تاكنون پاسخ هر گروهي به اين سوال كه آيا مشوطه پيروز شد يا شكست خورد؟ واحد نبوده است. البته بخشي از علل اين تفاوتِ در قضاوت افراد ريشه در تصورات متفاوت و ناهمگون آنها از واژگان پيروزي يا شكست داشته است و بخش ديگري از علل اين نگرش‌هاي متفاوت و يا متضاد را در رويه مطلق نگري اغلب ايرانيان مي‌توان ديد. اينها باعث شده است تا محققين مشروطه هر يك به گونه آن را مورد قضاوت قرار دهند. عده‌اي مشروطه را شكست خورده و عده‌اي ديگر آن را پيروز و گروه سومي آن را ناتمام دانسته‌اند. در اين تحقيق تلاش شده است تا دلايل اين اختلاف آرا مورد بررسي قرار گيرد.