بررسي ويژگي‏هاي ساختاري و مفاهيم غالب در اشعار عربي فيض كاشاني

ملامحسن فيض كاشاني(1007- 1091)، يكي از عالمان و مراجع ديني بنام عصر صفوي است كه به دليل گستره‏ي فعاليت‏هاي علمي‏اش، از ديرباز در شاخه‏هاي مختلف علوم ديني چون: فقه، فلسفه، كلام، حديث، لغت، ادب و ... مشهور بوده است. از ايشان بيش از صد اثر باقي مانده كه يكي از آن‏ها، ديوان اشعاري است در سيزده هزار بيت كه در خلال آن، ابياتي متعدد به زبان عربي ديده مي‏شود. باتوجه به جايگاه فيض، در زبان عربي، در مقايسه با همعصرانش، در اين مقاله، به روش تحليل محتوا، ضمن استخراج اشعار عربي ديوان فيض كاشاني، ملمعات و سروده‏هاي كاملا عربي ديوان او از منظر ساختار و مفاهيم، بررسي شده است. نتايج نشان مي‏دهد، در ديوان او 13 شعر كاملا عربي در دو قالب قصيده و غزل و 46 شعر ملمع در قالب‏هاي قصيده، غزل، مثنوي و رباعي وجود دارد. ملمع‏هاي او تنوع ويژه‏اي در شكل و معنا دارند و اغلب ابيات عربي آن‏ها از منظر ويژگي‏هاي زيبايي‏شناسانه، به الگوهاي فارسي شبيه است؛ اما در اشعار عربي، به‏ويژه در قالب قصايد، فيض گاه به سنت ادبيات رسمي عربي نزديك شده است.