بررسي نظريه نظم عبدالقاهر جرجاني با تكيه بر ديدگاه هاي نوين زبانشناسي

عبدالقاهر جرجاني، توانمندترين دانشمند نحو و بلاغت و از منتقدان برجسته ي ايراني و اسلامي در قرن پنجم هجري مي باشد. او اساس نظريه ي خود را در باب دريافت معني و زيباشناسي عبارت در قالب نظريه نظم بنا نهاد. اين نظريه كه به حق نمايان گر اوج چهار سده پژوهش عميق در فرهنگ اسلامي در باب ماهيت فصاحت، بلاغت و برتري آثار ادبي است، بخشي از نظريه عمومي معنا و فرآيند خلاق است كه جرجاني در دو اثر بزرگش، دلائل الاعجاز و اسرار البلاغه تمام همش را صرف تبيين آن مي كند. برخي زبانشناسان امروزي نظريه نظم جرجاني رابه عنوان گنجينه اي گرانبها ستوده و آن را با تحولات زبانشناختي همسان مي دانند و عده-اي نيز( برخي از زبانشناسان غربي)، اين نظريه را به عنوان دستاورد زبانشناسي نوين معرفي كرده و تقدمي براي جرجاني قائل نيستند. در اين مجال سعي بر آن است تا ضمن معرفي نظريه ي نظم جرجاني و مقايسه ي آن با پاره اي از ديدگاه هاي نوين زبانشناسي بويژه ساختارگرايي و گشتاري، ارزش و پيشتازي مطالعات جرجاني در مقايسه با تحول حاصل در ميدان زبانشناسي آشكار شود و يادآوري شود كه چگونه عالمان مسلمان قرن ها پيش ديدگاه هايي را مطرح كرده اند كه امروزه زبانشناسان اروپايي و آمريكايي به عنوان آرا و انديشه هاي جديد مطرح مي نمايند.