شايست نشايست معنويت سكولار

امروزه، سبكهاي گوناگون معنويت ورزي سكولار، رواج بسيار يافته اند. پرسش اصلي اين نوشتار آن است كه معنويت سكولار، از منظر دينهاي سنتي خصوصا دين اسلام، چگونه قابل ارزشيابي است. آنچنان كه اينجا نشان داده شده است معنويت، مفهومي مطلق دارد كه قابل اطلاق بر معنويتهاي سكولار نيز هست. براي ارزشيابي معنويتهاي سكولار، ابتدا بايد ديد، هدف اصلي دينداري اصيل، كسب معنويت است يا تعبد. اينجا نشان داده ايم كه تعبد و معنويت در راستاي تحقق هدف شارع مقدس، به ترتيب، نقش مقتضي و رافع مانع را ايفا مي كنند. در نتيجه، معنويت سكولار به دليل فقدان عنصر تعبد، نامطلوب است. اما به نحو ترتب (و براي كساني كه دينداري را عامدانه و مصرانه كنار گذارده اند) چطور؟ نوشتار حاضر، دو قالب براي تحقق معنويت سكولار را از هم متمايز ميسازد: يكي به صورت حذف گرايشات ماترياليستي، و خودخواهي هاي نفس و ديگري در قالب دين ستيزي. معنويت نوع اول به نحو ترتب، يعني براي كسي كه به هر دليل (جز خودخواهي و مقاومت در برابر پذيرش حق)، فعلا راه به سوي دينداري اصيل نيافته است، مطلوب است زيرا بستري مناسب براي اين راهيابي خواهد بود، اما معنويت سكولار نوع دوم، حتي به نحو ترتب هم مطلوبيت ندارد، زيرا به رغم فوائد بزرگي همچون آرامش، افزايش نيرو و انگيزه كار و مصونيت از افسردگيها و بيمعنايي در زندگي، زمينه هاي گرايش انسان به دينداري اصيل را از ميان مي برد.