استعاره‌هاي شهيد و شهادت در شعر دفاع مقدس بر اساس استعارة مفهومي

شعر دفاع مقدّس بخش عمده‌اي از ادبيات معاصر را شامل مي‌شود و مفهوم شهادت از مفاهيم اصلي و بنيادي شعر دفاع مقدّس است. شهيد و شهادت در شعر فارسي، چه در گذشته و چه دوران دفاع مقدس با استفاده از اصطلاحات و تعبيرات متفاوتي استعاره‌سازي شده است. مقالة حاضر با استفاده از نظرية «استعارة مفهومي» كه يكي از ديدگاه‌هاي رايج در علوم شناختي است، به بررسي استعاره‌هاي شهيد و شهادت در شعر دفاع مقدّس مي‌پردازد. آثار بررسي شده در اين تحقيق عبارتند از: 1ـ‌ «از نخلستان تا خيابان: مجموعه شعر»، سرودة علي‌رضا قزوه 2ـ «به روايت ققنوس: مجموعه سروده‌هاي دفاع مقدّس»، سرودة غلامحسين عمراني 3ـ «هشت فصل سرخ و زرد: مجموعه اشعار دفاع مقدّس»، سرودة سيمين‌دخت وحيدي 4ـ «مست برخاستگان»، سرودة نصرالله مرداني. با نگاهي به استعاره‌هاي شهيد و شهادت، در آثار بررسي شده، حوزه‌هاي استفاده شده به عنوان مبدأ براي شهيد به ترتيب بسامد،‌ عبارتند از:‌ گل، پرنده، ستاره، درخت و يك مورد آينه. بنابراين گل و به‌خصوص گل لاله در فرايند استعاره‌سازي بيشترين كاربرد را داشته است. قلمرو منبع براي شهادت عبارتند از: پرواز، راه، دري به سوي خدا، شراب، كهكشان، ولادت، شهد، مكان، حيات