بررسي باستان شناسي قلعه جلال الدين شهرستان گرمه در خراسان شمالي

قلعه جلال الدين در طول جغرافيايي 36 درجه و 58 دقيقه و 23.76 ثانيه شمالي و عرض جغرافيايي 56 درجه و 19 دقيقه و 07.15 ثانيه شرقي در پنج كيلومتري شهرستان گرمه به جاجرم، در جنوب غربي استان خراسان شمالي واقع است. اگر چه نظريات مختلفي در مورد ساخت اين قلعه ايراد شده ولي گويا هنوز نمي توان در مورد علت ساخت و دوره شكل گيري اين فضاي معماري سخني به قطع بيان كرد؛ بنابراين پژوهش حاضر به روش تاريخي-تطبيقي و با اتكا به نوشته هاي متون و گزارشهاي باستان شناسي سعي در بررسي قلعه جلال الدين داشته است. با توجه به وجود ديوارهاي قطور، برجهاي ديده باني، گودال هايي براي جاي دادن خمره هاي مواد غذايي و شيب تند اطراف كوه كه از هر طرف به دشت منتهي مي شود و از بالاي آن به شعاع حدود سي كيلومتر را مي توان ديده باني كرد، بايد گفت قلعه جلال الدين قلعه اي نظامي بوده و با توجه به نقشه و شيوه معماري بنا و تطبيق آن با ساير بناهاي قرن هفت واقع در گرمه،همچنين به اعتبار سفال هاي لعابدار فيروزه ي مكشوفه در بنا، مي توان آن را مربوط به قرن شش تا هفت هجري دانست؛ در اين راستا، فرضيه اي كه محتمل تر از ساير فرضيات به نظر مي رسد اين است كه اين قلعه به دستور سلطان جلال الدين خوارزمشاه در هنگام حمله وحشيانه قوم مغول به ايران و در جريان آماده سازي براي مقابله با سپاهيان اين قوم ساخته شده بوده باشد.