مطالعه محتوايي مثل‌ها در «گلستان» سعدي و «يكي بود و يكي نبود» جمالزاده

مثل در ادب فارسي يكي از گنجينه‌‌هاي ارزشمندي است كه از ديرباز در آثار شعرا و نويسندگان نمود داشته و باعث پرباري و غناي بيشتر اين آثار گشته است؛ از ميان ادباي نامدار و برجسته كه به كاربرد مثل‌ها توجه زيادي داشته‌اند، نام سعدي شيرازي، نويسندۀ قرن هفتم و جمالزاده، نويسندۀ معاصر، درخشش چشمگيري دارد.كوشش نگارنده اين مقاله بر آن بوده است كه با كاوش‌هاي كتابخانه‌اي به اين پرسش پاسخ دهد كه سعدي در «گلستان» و جمالزاده در «يكي بود يكي نبود» چه نقشي در تكوين مثل‌ها داشته‌اند و نوشته‌هاي اين دو اديب سرآمد، چه تفاوت‌ها و شباهت‌هايي با هم داشته‌اند.پژوهش حاضر، ما را به اين رهنمون مي‌كند كه كاربرد مثل‌ها در هر دو اثر، تأثير ژرفي بر ادبيات فارسي در مقاطع زماني متفاوت داشته است. هر دو نويسنده براي انتقال بهتر پيام خويش از ارسال‌المثل بهره برده‌اند و وجه تمايز دو اثر در اين است كه سعدي خود در بسياري از موارد دست به آفرينش مثل‌ها زده و بيشتر آن ها داراي نكات عميق و حكايت‌هاي اخلاقي و آموزشي هستند، اما نگارش و نگرش جمالزاده تنها نگاهي تشبيهي و به‌قصد وضوح تصوير و صحنه‌هاي داستان بوده است كه در پربار كردن زبانش، نقش بسزايي دارد.