بررسي شعر انقلاب اسلامي بر اساس كهن‌الگوي قهرمان نجات‌بخش

The Poetry of the Islamic Revolution in the Light of the Archetype of the Life- saving Hero

كهن الگو ـ محتويات ناخودآگاه جمعي ذهن بشرـ زمينه هاي رواني و پيچيده اي است كه در ضمير ناخودآگاه آدمي از آغاز تا پايان زندگي با وي همراه است. اعتقاد به منجي و قهرمانِ نجات بخش نيز از باورهاي مذهبي مشترك اديان و ملت هاي مختلف است كه در ضمير ناخودآگاه جمعي ذهن آدمي با عنوان كهن الگو يا آركي تايپ پنهان است و براساس روايت هاي گوناگون، نسل به نسل، از اجداد بشر، به خودآگاهي ذهن رسيده و در شكل ها و قالب هاي متفاوت خاستگاه مناسبي براي نشان دادن نمادها و اسطوره هاي تاريخي شده است. ازاين‌رو ادبيات جهان و ايران به‌ويژه شعر انقلاب اسلامي و شعر دفاع مقدس نيز در حوزۀ معناگرايي، تصويرآفريني، كشف شهود شاعرانه و عارفانه و نمود آن در ادبيات آييني، بي تأثير از اين كهن الگوي جهاني و مشترك نيست. با پرداختن به آثار رمز گرايانه و پيدانمودن اسطوره ها و نمادها در شعر شاعران اين دوره ـ كه پهناورترين عرصۀ تجلي كهن الگوي «منجي» و «قهرمانِ نجات بخش» است ـ، مي توان گامي مؤثر در بررسي روانكاوانه و شناخت محتويات ضمير ناخودآگاه جمعي آنان برداشت. در اين مقاله نقش باور به منجي، موعود و انتظار در محتواي برخي سروده هاي مذهبي و تأثير آن بر انديشۀ شاعران انقلاب اسلامي و دفاع مقدس نشان داده شده است.