بازشناسي جايگاه ريتم در معماري با تأكيد بر اهميت ريتم‌هاي ديداري

ريتم، طبق تعريف، به معناي تكرار يك الگو و يا يك عنصر فرمي در فواصل زماني مشخص مي‌باشد. اين پژوهش در نظر دارد تا با بررسي مفهوم ريتم و تجلي آن در حوزه‌هاي مختلف هنر، جايگاه آن را در معماري شناسايي و تثبيت نمايد. فرضيه پژوهش بر اين اساس استوار است كه در حوزۀ معماري ريتم را مي‌توان بر اساس سيستم ادراكي آن در محيط شناسايي و طبقه‌بندي نمود. از سوي ديگر، در تعريف و كاربرد ريتم در معماري، دو مؤلفۀ كليدي وجود دارد كه در ايجاد فضاي ريتميك نقشي اساسي دارند. بدين منظور با استفاده از روش توصيفي- تحليلي و جمع‌آوري داده‌هاي كتابخانه‌اي، ابتدا نسبت به پيشينه پژوهش و مفاهيم اوليه مرتبط با ريتم شناخت حاصل شد و سپس بر اساس سيستم ادراكي ريتم، يك طبقه‌بندي براي آن ارائه شد و محدوده پژوهش بر ريتم‌ ديداري (بصري) متمركز گرديد. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه دو عامل تكرار و توالي نسبت معين، عوامل ايجاد كنندۀ ريتم ديداري در فضاي معماري بوده و بر اين اساس مي‌توان انواع ريتم ديداري را از سازمان فضايي بنا تا جزئيات آن شناسايي و ادراك نمود. نسبت معين در ريتم مي‌تواند نسبت طلايي – كه معماران غرب از آن بسيار بهره برده‌اند- و نسبت‌هاي پركاربرد در معماري ايران، مانند نسبت 2√ ، 3√و 5√ را شامل شود.