الگوي پيشرفت مبتني بر سنت‌هاي الهي حاكم بر جوامع«وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كنْتُمْ مُؤْمِنينَ»

مسأله اصلي در اين مقاله پاسخ به اين سؤال است كه براي رسيدن به پيشرفت اسلامي چه سنت­هايي از سنن الهي را مبناي خود قرار داده و با پايبندي به آن­ها سرنوشت قطعي پيشرفت را براي جامعه و تاريخ خود رقم زنيم؟ در باب سنت­هاي الهي در پيشرفت جوامع، دو موضوع اهميت محوري دارد: نخست سنت­ها يا روش­هاي ثابت الهي در زمينه پيشرفت است. يعني چه نوع سنت­هائي از خداوند متعال در اين حوزه جريان مي­يابد؟ موضوع دوم عوامل و شرايط بهره­مندي از اين سنت­ها است يعني هر يك از سنت­هاي فوق با چه زمينه­هاي انساني و با انتخاب چه رفتارهايي از انسان­ها، فعال مي­شود؟ مهم­ترين اصول پيشرفت در آموزه­هاي اسلام از قبيل توحيد و عبوديت، وحدت، عدالت، عزت، نظارت و امنيت، نعمت و رفاه، هر يك در ذيل سنت­هاي الهي در پيشرفت جامعه اسلامي عمل خواهد كرد. سنت­هاي مهمي مانند سنت حيات­بخشي الهي، سنت ولايت الهي، سنت وحدت ايماني، سنت نظارت و مسئوليت­شناسي، سنت عدالت اجتماعي و پيشرفت، سنت امداد الهي و پيشرفت از مسير شرائط و زمينه­هاي عامي نظير ايمان، عمل صالح، صبر، تمسك به حبل­الله، اعتماد و توكل بر خدا و اخلاص در راه خدا محقق مي­شود.