بررسي لزوم فرامفهوم محله ايراني-اسلامي در الگوي پايه پيشرفت

محله از ديرباز با تركيبي از نقش­هاي مختلف اداري، سياسي، نظامي، اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و كالبدي-سرزميني فرامفهومي از كاركرد صرف محله سياسي يا واحد خدماتي را در گسترده فلات ايران ايفاد كرده است. امروزه نيز محله اين پتانسيل و توانايي را دارد كه به عنوان بستر و مظروف پديده­هاي عيني و ذهني پيشرفت و تعالي جامعه مدني ايران اسلامي قرار گيرد. در اين مقاله با بررسي ابعاد مختلف مفهوم تاريخي محله، قوت­ها و ضعف­ها، نيازها و كمك­ها، فرصت­ها و تهديدها براي يك فرامفهوم كاركردي در امر پيشرفت و الگوي پايه آن بيان مي­شود. روش تحقيق اين مقاله با روش­هاي تحليلي و توصيفي و تاريخي مي­باشد كه در زمينة مباحث نظري محله در ايران، اطلاعات ارائه شده در اسناد و منابع كتابخانه­اي استفاده شده است. برخي از نتايج حاصل از اين مقاله عبارت­اند از: مي­توان از جمله كاركردهايي اداري و سياسي محله؛ وجود كدخدايان و ريش­سفيدان محلات در شهرها و روستاها و تأمين نيروي نظامي مورد نياز و جمع­آوري ماليات­ها، كاركرد اجتماعي و فرهنگي مانند وجود فرهنگ­هاي مختلف، مراسم­هاي مذهبي، مساجد و تكايا و ...، كاركرد اقتصادي توليدات صنعتي و مازاد توليد در محلات شهري و صادرات به شهرهاي دور و نزديك و كاركرد كالبدي، تنوع ميراث غني شهرسازي و معماري امروزي ايران اسلامي را نام برد.