فرايندهاي واجي واكه اي در گويش كردي كلهري

هدف از نگارش مقالۀ حاضر، شناسايي برخي از مهم ترين فرايند هاي واجي موجود در واكه هاي گويش‌كردي‌كلهري بر اساس « چارچوب واج شناسي زايشي» مي باشد. به اين منظور داده هايي از «13» گويشور بومي در تمام رده هاي سني و مقاطع تحصيلي جمع آوري شده و از طريقِ پرسشنامۀ تدوين شده با آن ها مصاحبه به عمل آمده است. در مجموع از 600 دادۀ جمع‌آوري شده، به علت محدوديت حجم مقاله، 85 داده در اين پژوهش مورد بررسي قرارگرفته است. به علاوه نگارنده نيز گويشور ، گونۀ كردي فيلي و آشنا به ساير گونه ها مي باشد. در انجام اين پژوهش از منابع مكتوب مانند: پايان نامه، مقاله و ساير كتاب هاي موجود در اين زمينه نيز به عنوان پيشينۀ پژوهش استفاده شده است. داده ها بر مبناي الفباي بين‌المللي«‌آي‌پي‌اي» آوانگاري شده اند و روش پژوهش به صورت توصيفي- تحليلي مي باشد. برخي از مهم ترين دستاوردهاي پژوهش عبارتند از:1. گويش كردي كلهري داراي«25» همخوان و «هفت» واكه است. 2. اين گويش داراي همخوان‌هاي[] ,[] مي باشد كه زبان فارسي معيار فاقد آن هاست.3. صورت بي واك همخوان [ G ]يعني واج [q] در اين گويش وجود-دارد.4. همخوان سايشي [v] در زبان فارسي يك واج محسوب مي شود، امّا در اين گويش واج گونه همخوان هاي [f] ,[b] مي باشد. 5. واكۀ [o] در گويش كردي كلهري وجود ندارد، تنها در بافت هاي خاصي و به ندرت در كلمات دخيل اين گويش تلفظ مي شود. هنگامي كه همخوان [k]و [g] قبل از آن قرار گرفته باشد به صورت [o] باقي مي ماند و معمولاً قبل از همخوان هاي روان مانند [l]، [r] و همخوان خيشومي [m] به كار مي رود. 6. واكه هاي [y]، [ e] و[@] در گويش كردي كلهري وجود‌دارند كه زبان فارسي معيار فاقد آن ها مي باشد. 7. فرايندهاي هماهنگي واكه اي، كشش جبراني و همگوني بين واكه و همخوان در اين گويش ديده شده است.