كاهش درصد پوكي و افزايش مغز دانه آفتابگردان روغني (Helianthus annuus L) با مصرف تلفيقي سوپرفسفات تريپل و لجن فاضلاب در شرايط تنش كم‌آبي

در مناطق خشك و نيمه‌خشك، كمبود آب و حاصلخيزي كم خاك به‌طور قابل ملاحظه‌اي توليد گياهان را كاهش مي‌دهند. مصرف تلفيقي كود سوپرفسفات تريپل و لجن فاضلاب علاوه‌بر بهبود حاصلخيزي خاك مي‌تواند تحمل گياهان به تنش كم‌آبي را افزايش دهد. لذا، پژوهش حاضر براي بررسي تأثير كود فسفر و لجن فاضلاب بر درصد پوكي و نسبت مغز به پوست دانه آفتابگردان روغني در شرايط آبياري مطلوب و محدود انجام شد. آزمايش به‌صورت اسپليت فاكتوريل در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي و در دو سال متوالي (1393 و 1394) در ايستگاه تحقيقات كشاورزي خوي انجام شد. فاكتورهاي آزمايش شامل زمان آبياري (آبياري مطلوب و محدود به‌ترتيب پس از 60 و 150 ميلي‌متر تبخير از تشت تبخير كلاس A)، كود فسفر (صفر، 100 و 200 كيلوگرم در هكتار) و لجن فاضلاب (صفر، 15، 30 و 60 تن در هكتار) بودند. نتايج تجزيه مركب داده‌ها نشان داد كه مصرف كود فسفر و لجن فاضلاب درصد پوكي را به‌ترتيب (34 و 7/61 درصد) كاهش و نسبت مغز به پوست دانه را (8/11 و 15 درصد) افزايش دادند. اثرهاي متقابل دو‌جانبه TSP×SS، TSP×آبياري و SS×آبياري تنها بر درصد پوكي معنادار بودند. به‌طور كلي، براي كاهش درصد پوكي و افزايش مغز دانه آفتابگردان مصرف تلفيقي 100 كيلوگرمTSP و 60 تن SS در هكتار در شرايط مشابه مي‌تواند توصيه شود.