چگونگي مفاهيم متضاد در ديوان علّامه محمد اقبال لاهوري

مفاهيم متضاد و واژه هاي مخالف در ديوان اقبال لاهوي كه از آثار گرانقدر ادب فارسي و هنر شاعر شهير، علّامه محمد اقبال لاهوري، متولد (1256. ش.) مي باشد، به وضوح نمايان است. در ديوان از معاني گوناگون بويژه ضدهم منظوم كه بيان كننده ي دقيقه اي است، پيرامون مباحث متنوع ادبي، اخلاقي، سياسي، اجتماعي، تربيتي، فرهنگي و... سخن به كمال مطرح گرديده است. شاعر با سرايش اشعار، ابيات و داستان با فحواي مخالف در پي تنبّه و آگاهي بخشي در همه زمينه ها به فرد و جامعه مي باشد. مفاهيمي با ظاهر متضاد و درون مايه اي مثبت و آموزنده و علاوه بر جنبه ي تذكار، نجات بخش و ضروري و احياگرند. هدف مقاله وانمود صرف ابيات با مضمون متضاد نيست، بلكه تصريح، تحليل، وسعت بخشي و ايراد نكات مندرج در آنهاست تا هر فرد متناسب ادراك و تبحر خويش جهت بهبود وضعيت فعلي، آتي و مسئوليت زندگي فردي و اجتماعي از آن حظّ بگيرد.