بررسي تحليلي نظرات فقهي تجديدنظر آراء و نقص احكام دادگاه‌هاي دادگستري در فقه اسلام و حقوق ايران

Analytical review of legal opinions and the failure to revise judgments of courts of justice rulings in Islamic jurisprudence and Iranian law

سرعت و دقت دو امر مهم در مديريت قضائي و رسيدگي به دعاوي است. قاضي با دقت رأي يا قرار لازم را صادر مي‌نمايد و پس از امر مختومه متوجه خطا مي‌شود. آيا در صورت كشف خلاف، قاضي حق رسيدگي مجدد به دعاوي رسيدگي شده و تجديدنظر در آن را دارد؟ آيا قاضي حق نقض آراء خود و ديگران را دارد. اين مقاله به تنظيم مديريت منطقي سرعت در رسيدگي و عدالت قضايي به‌منظور حفظ نظام، پيش‌گيري از اختلال و اجراي عدالت در حكم مي‌پردازد. پژوهش با بررسي متون فقهي و مواد قانوني مربوط سعي مي‌كند به تحليل نظريات فقها در دوران قبض يد، دوران بسط يد فقيه و بررسي روايات و مستندات قضاء در امر مختومه و امور اشتباه بپردازد و باكار كتابخانه‌اي و سيستم مقايسه و تحليل محتوا به جمع‌بندي نهايي برسد. در تحليل نظريات، دو نظريه جواز و عدم جواز وجود دارد. مستندات و ادله هر يك تحليل مضمون مي‌گردد. نتايج تحقيق براي عمليات اجرائي نشان مي‌دهد كه : 1- نقض رأي، درباره آرائي كه حاوي شرايط قضاء در اسلام و آراء فاقد آن فرق دارد. 2- نقض رأي و تجديدنظر در آراء قضات منسوب بستگي به نظر ولايت و قوانين حكومتي دارد. 3- نقض رأي مجتهد بدون حجت شرعي ممنوع است. 4- تجديدنظر در رأي اجتهادي اشكال ندارد ولي نقض رأي به‌صرف تفاوت در اجتهاد اشكال دارد. 5- نقض آراء و قرارهاي خلاف قانون، خلاف شرع و ظالمانه، واجب است. 6- عدالت و حق مداري مقدم بر جلوگيري از اختلال نظام و اصل سرعت در قضاوت است. مقاله به مقايسه حقوق اسلام با حقوق رومي نمي‌پردازد اما به تحليل مقايسه‌اي مواد قانوني آئين دادرسي مدني و تشكيل دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب با فقه و حقوق اسلامي اشاره دارد

earth, res judicata, the rules of jurisprudence, law, jurisprudence, procedure, Justice, Court of Appeal judicial proceedings