شاهك‌‏نشين مادى حَرزيَنو در پايان سدۀ هشتم ق‏‌م و نشانه‏‌هايى از پيشينۀ باستانى هرسين (؟)

هرسين امروزي شهري است نه چندان بزرگ و نه چندان كوچك در استان كرمانشاه، شهري با آثار باستاني و يادمانهاي تاريخي و فرهنگي؛ شهري كه در كنجي از خاك مادستان و كمي جنوبي از شاهراه باستاني و مهم خراسان بزرگ آرميده است و در اين مقاله سر آن دارم تا دربارۀ ريشه‌شناسي نام اين شهر گفتگو كنم و نشان دهم كه گويا هرسين نزديك به سه‌هزار سال است كه اينجاست... نام‌شناسي (Onomastics) و نام‌شناسي جايها (Toponymics) و نام‌شناسي قومها (Ethnonymics) از شاخه‌هاي بسيار جذاب و هم خطرناك زبان‌شناسي و زبان‌شناسي تاريخي هستند؛ جذاب از آن روي كه تقريباً همه‌كس، عارف و عامي، از روي ذوق‌ورزي دربارۀ ريشه‌شناسي نامها، نظر‌ها دارد و نظر‌ها مي‌دهد و خطرناك از آن جهت كه در صورت نبود دانش ريشه‌شناسي و زبان‌شناسيِ بسنده و با بنياد علمي، در اغلب موارد اين نظر‌ها بسيار بسيار گمراه‌كننده و مخرب است، و پژوهشهاي جغرافيايي و تاريخي و فرهنگي و زباني را به بيراهه مي‌كشاند. پژوهشگران تاريخ باستان و باستان‌شناسي با به‌كارگيري دستاورد پژوهشهاي نام‌شناسي جايها، دانشي كه با جغرافيايي تاريخي و تاريخ جغرافيايي درهم‌تنيدگي ناگسستني دارد، به بازسازي گذشتۀ فرهنگي و فرهنگ جغرافيايي (Geographical Culture) سرزمينهاي باستاني دست مي‌زنند و از اين ميان به نتايج بس ارزشمندي مي‌رسند.