معنا شناسي صدقه در قرآن

پيشينه تاريخي نيكوكاري و كار خير به آغاز خلقت بشر بازمي‌گردد. رفع نيازهاي بشر در تمامي اعصار و مكان‌ها امري طبيعي و از نيازهاي اساسي نوع بشر است. اسلام نيز همواره بر نيكوكاري و خيرخواهي تأكيد كرده است. انسان به‌طور طبيعي خوبي‌ها را درك و به‌سوي آن گرايش پيدا كرده و از بدي‌ها دوري مي‌كند، ازاين‌رو انسان براي بارور نمودن اين فطرت خدا جوي به‌سوي كار خيرخواهانه گرايش پيدا مي‌كند. يكي از مدل‌هاي فعاليت خير مورد تأكيد و پرتكرار در قرآن صدقه است. به‌طوري‌كه اين واژه و مشتقات آن بيست‌ بار در قرآن با كاربردهاي مختلف تكرار شده است. اين تكرار، ضرورت صدقه و كاربردهاي مختلف آن را مي‌رساند. از يك ‌سو آثار فردي و اجتماعي اين عمل بر صدقه دهنده و جامعه و از سوي ديگر اعتقاد جامعه به آثار متنوع صدقه بر زندگي شخصي و فراگير بودن پرداخت صدقات، بررسي و پژوهش در اين زمينه را از اهميت برخوردار مي‌كند. در اين مقاله به معناشناسي واژه صدقه و مشتقات آن در قرآن پرداخته مي‌شود. براي اين امر تفاسير مجمع‌البيان، الميزان، نمونه و نور مورد بررسي قرار گرفته اند كه يافته هاي پژوهش در بخش هاي معناي لغوي، انواع، آداب و شرايط، موارد مصرف، آفات و آثار صدقه ارائه شده است.