نقش نانوفناوري در پيشرفت صنعت نفت

نانو فناورى در تعريفى بسيار ساده ، يعنى تكنولوژى‌هايى كه در ابعاد نانومترى عمل مى‌كنند، پيشرفت‌ها در زمينه فناوري نانو باعث توسعه مواد، ابزارها و وسايلي با خصوصيات ويژه‌اي شده است كه به كمك فناوري‌هاي مرسوم نمي‌توان بدان‌ها رسيد. صنعت نفت و گاز يكي از مهم‌ترين صنايع توليدي كشور و درآمدزاترين صنعت كشور به حساب مي‌آيد. اين صنعت توانسته است جايگاه خود را به عنوان عمده‌ترين تامين كننده انرژي جهان حفظ كند و پيش‌بيني‌ها نيز نشان مي‌دهد كه تا سال 2035 بيش از 50 درصد تامين انرژي جهان، بر عهده نفت و گاز است. ايران نيز با داشتن مخازن عظيم نفت و گاز قابل استحصال جايگاه ويژه‌اي در ميان كشورهاي دارنده منابع انرژي در جهان دارد. با توجه به افت فشار مخازن نفت ايران و رسيدن اين مخازن به نيمه عمر خود و نياز به فناوري‌هاي پيشرفته براي افزايش ضريب برداشت نفت از اين ميادين، و وجود ظرفيت‌هاي فراوان در صنايع پايين دستي نفت و گاز براي استفاده از فناوري نانو در بهبود فرآيندها و توليد محصولاتي با كارايي بالا، به نظر مي‌رسد فناوري نانو مي‌تواند در آينده اين صنعت عظيم در كشور نقش به سزايي‌، ايفا نمايد. فناوري نانو اين قابليت را دارد كه تمام بخش‌هاي صنعت نفت اعم از بالادستي و پائين‌دستي را متحول كند. در اين مقاله به بررسي برخي از كاربردهاي نانوفناوري در صنايع بالادستي نفت از جمله اكتشاف، حفاري، بهره‌برداري و مديريت مخازن نفتي و هم‌چنين كاربرد در صنايع پايين‌دستي نفت (صنايع پالايش و پتروشيمي) از جمله كاربرد نانوكاتاليست‌ها، نانوغشاها و نانوجاذب‌ها پرداخته شده است.