بررسي تاثير فرهنگ اسلامي در پيشرفت جامعه با واكاوي عوامل ترقي مسلمانان در قرون وسطي

هرچند منابع متعددي به ارتباط فرهنگ و پيشرفت جهان اسلام در قرون وسطي اشاره مي‌كنند، اين ارتباط به طور واضحي نمايش داده‌ نشده ‌است. در اين مقاله ابتدا نشان مي‌دهيم كه عوامل اقتصادي يا سياسي براي توضيح علّت بسياري از مصاديق پيشرفت علمي مسلمانان كفايت مي‌كند و ترقّي در اين حوزه‌ها به فرهنگ جامعه ارتباطي ندارد. در مرحله‌ي بعد فلسفه و منطق را به عنوان عرصه‌هايي معرفي مي‌كنيم كه پيشرفت در آنها نتيجه‌ي مستقيم فرهنگ جامعه است و شكوه جهان اسلام در قرون وسطي در سايه‌ي آنها حاصل شده است و در اين راه ويژگي‌هاي اصلي فرهنگ ملّت‌هاي ممتاز تاريخ را شناسايي مي‌كنيم. سپس عواملي را كه به فرهنگ اسلامي امكان تاثيرگذاري داده است را مشخّص مي‌كنيم و نشان مي‌دهيم كه اين عوامل سبب مي‌شوند فرهنگ اسلامي بتواند در هر زمان و مكاني در ترقي و پيشرفت جامعه تاثيرگذار باشد. در نهايت دلايل عقب‌افتادگي جوامع مسلمان در جهان امروزي، نسبت آن با فرهنگ اسلامي و ظرفيت‌هاي پيشرفت مسلمانان را مورد بررسي قرار مي‌دهيم.