قفقاز در روايات قرآني

يكي از بخش هاي جهان اسلام كه محدثان و مورخان اسلامي كمتر به آن پرداخته اند، حوزه قفقاز مي باشد. در آغاز چنين به نظر مي آمد كه در اين حوزه روايات، آيات و يا احاديث چنداني وجود ندارد. ولي تحقيقات و پژوهش هاي اخير نشان مي دهد كه در قرآن كريم بارها به مناطقي از اين نواحي اشاره شده است. آياتي مانند آيه 36 سوره كهف ، آيه 63 سوره فرقان و بسياري از آيات ديگر بيانگر اين موضوع مي باشد كه اين منطقه در روايات اسلامي منطقه فراموش شده اي نيست. از سوي ديگر احاديث زيادي از پيامبر گرامي اسلام و ائمه اطهار در مورد مكان ها و شهرهاي قفقاز روايت گرديده است كه نقد و بررسي اين احاديث كمتر مورد توجه قرار گرفته است. از سوي ديگر شواهد تاريخي نشان مي دهد كه ذهنيتي خاص از اين منطقه در افكار مسلمانان وجود داشته و نشانه هاي سد ذوالقرنين و اقوام يأجوج و مآجوج را در اين منطقه يا شمال آن جستجو مي كردند. در اين پژوهش صرف نظر از صحّت و موثق بودن اين احاديث، از ديدگاه تاريخي اين روايات را مورد بررسي قرار خواهيم داد