واكاوي تطور معنايي «ضرب و مشتقات آن» (با تأكيد بر قرآن و روايات اسلامي)

تطورات معنايي واژه‌ها در طول زمان كه امري غيرقابل اجتناب است، گاه موجب انحراف از معني اصلي كلمات در متوني مي‌شود كه قبل از ما قرار داشته‌اند. از اين رو، لازمه فهم صحيح متون ديني اسلام نيز، واكاوي دقيق كلمات و مشتقات آن، حسب اقتضاي زماني و موقعيتي آنهاست. از جمله اين موارد، مي توان «ضرب و مشتقات آن» را كه امروزه معناي متبادر و اصلي آن زدن است، در زمره واژگاني دانست كه از رهگذر تأمل در كاربردهاي قرآني و روايي و نيز موارد استعمال آن در زبان عرب، دچار تطور معنايي شده است. بر اين اساس، معناي عام اقدام كردن و انجام دادن هر عمل در قالب مصاديق گوناگوني چون آوردن و ارسال، سير و حركت به قصد سفر، تجارت و جهاد در راه خدا، جعل (قرار دادن)، تثبيت و نصب، وجوب و الزام و ... براي كاربرد مطلق (بدون حرف اضافه) اين واژه و مشتقات آن در دوران نزول قرآن مطرح بوده است. اين در حالي است كه «ضرب» در آن عصر تنها به همراه حرف جر «بـ» در معناي زدن با وسيله و ابزاري خاص استعمال شده است.