سير تحول تدريجي خدايان در ميان رودان، ايران و آسياي صغير بر اساس يافته هاي باستان شناسي

نگاهي به يافته هاي باستاني ميان رودان و اقوام همجوار كه همواره از يكديگر تاثير مي پذيرفتند مي تواند اطلاعات جالبي در مورد عقايد اين مردمان به دست دهد. به نظر مي رسد با توجه به شرايط طبيعي و تجربه خرد جمعي آن روزگار، اعتقاد به نيروهاي فرازميني و خدايان امري اجتناب ناپذير بوده است. در دوران نو سنگي كه انسان به تدريج به فناوري توليد غذا دست يافت اين معتقدات خود را در پيكرك هاي انسان گونه مردان و الهه ها به نمايش مي گذارند. خداياني در مكان هايي خاص با نمادهايي از حيواناتي چون بز و گاو نيز مورد پرستش قرار داشته اند. با افزايش توليدات غذايي و جمعيت و ورود به دوران تاريخي كه آن را با اختراع خط مي شناسند اين اعتقادات خود را به شكل شاه – كاهنان گمنام بروز مي دهند. اما اين دوره گذار كوتاه در سده هاي بعدي جاي خود را به شاه – خداياني مي دهد كه اين بار شناخته شده اند و نه واسطه بين مردم و خدايان كه خويش را خداي روي زمين مي خوانند. اين روند تدريجي را با نگاهي بر آثار يافت شده از ميان رودان و اقوام همجوار مي توان شناسايي كرد كه هدف اين جستار كوتاه بوده است.