بررسي خشكسالي هيدرولوژيكي حوزه‌آبخيز رودخانه صوفي‌چاي در استان آذربايجان شرقي

تأثيرات خشكسالي به طور عمده وابسته به شدت رخداد خشكسالي هيدرولوژيكي مي‌باشد كه مي‌تواند با طول دوره خشكسالي يا كمبود حجم جريان بيان شود. براي پيش‌بيني و انتخاب مناطق حساس به خشكسالي، بسيار مهم است كه بدانيم چگونه شدت خشكسالي جريان آب به ويژگي‌هاي اقليم و آبريز مرتبط است. پژوهش حاضر به منظور پايش روند تاريخي خشكسالي‌هاي هيدرولوژيكي(جريانات سطحي)در سطح استان آذربايجان شرقي در دوره آماري 20 ساله (96-1377) اجرا شده است. جهت تعيين مشخصات خشكسالي‌هاي هيدرولوژيكي از قبيل: زمان وقوع، مدت، شدت و ... از روش سطح آستانه مستخرج از منحني تداوم جريان(FDC) استفاده شده‌است. تحليل فراواني وقوع خشكسالي‌ها براساس تحليل سري‌هاي جزئي(PDS) بوده كه در آن از برازش توابع توزيعي پواسن و پاسكال براي بررسي احتمال وقوع تعداد رخدادهاي خشكي و مدل‌هاي توزيعي مختلف با تاكيد بر توزيع پاراتو تعميم يافته جهت تحليل فراواني مدت و شدت رخدادهاي خشكي استفاده شده است. نتايج اين تحقيق حكايت از وقوع 25 دوره مشخص خشكسالي در سطح حوضه دارد. طولاني‌ترين دوره‌هاي خشكي به مدت 187، 170 و 144 روز به ترتيب در شهريورماه سالهاي 90، 88 و 86 رخ داده است. همچنين كوتاهترين دوره هاي خشكي به مدت 13، 14 و 15 روز به ترتيب در سال‌هاي 82، 94 و 84 رخ داده است. از طرف ديگر، اين رخدادهاي خشكي اغلب در فصل تابستان بوده كه در سال‌هاي اخير شروع آنها بطرف فصل بهار متمايل شده است. اين امر ضمن بيان همبستگي بالاي جريانات رودخانه‌اي با نزولات آسماني در منطقه، دلالت برآن داردكه بايستي يك مديريت بهينه در ارتباط با منابع آبي سطحي بعلت وابستگي بالاي بخش كشاورزي به آن در ارتباط با كشت پائيزه و كاهش ذخايرآبي پشت سدها در فصل تابستان اتخاذ گردد.