مكانيابي مناطق مستعد پخش سيلاب در استان گلستان

بخش عمدهاي از كشور ايران جزء مناطق خشك و نيمه خشك بوده و آب بعنوان يك عامل محدود كننده‌ فعاليتهاي بشري در اين مناطق به شمار مي‌آيد. وجود سيلاب‌هاي مخرب و كمبود آب در اين مناطق، لزوم مهار سيلاب‌ها و بهره‌وري از آنها را ايجاب مي‌كند. از طرفي وجود مخروط‌افكنه و دشت‌هاي آبرفتي درشت‌دانه كه حاصل عملكرد سيلاب‌ها در اعصار گذشته است، موجب گرديده تا انباشت رسوبات درشت‌دانه با ضخامت‌هاي قابل توجه، مخازن زيرزميني مناسبي را پديد آورد كه مي‌توانند حجم زيادي آب را در خود جاي دهند. بررسي‌هاي انجام شده نشانگر اثرات مثبت طرح‌هاي پخش سيلاب يا تغذيه مصنوعي بر آب زيرزميني در اين مناطق مي‌باشد. اين تحقيق با هدف تعيين مناطق مستعد پخش سيلاب با استفاده از مدل‌هاي تلفيقي تصميم‌گيري چند معياره و سيستم اطلاعات جغرافيايي در استان گلستان اجرا گرديد. بدين منظور پارامترهاي شيب، سازندهاي كواترنري، قابليت اراضي، نفوذپذيري سطحي و ضخامت آبخوان انتخاب و نقشه مربوطه آنها در محيط GIS تهيه گرديد. جهت وزندهي لايه‌ها ازروش تحليل سلسله مراتبي (AHP) و نرم افزار Expert Choice استفاده شد. اوزان محاسبه شده، در نقشه‌هاي كلاس‌بندي شده اعمال و نقشه نهايي پهنه‌بندي شده در 3 كلاس نامناسب، مناسب و كاملاً مناسب تهيه گرديد. در اين تحقيق بدليل شرايط خاص در استان گلستان، بدون در نظر گرفتن كاربري اراضي بعنوان نقشه محدود كننده در نهايت بيش از 88 درصد منطقه مورد مطالعه در طبقه نامناسب، 7/8 درصد در طبقه مناسب، 3/3 درصد در كاملاً مناسب قرار گرفت. نتايج نشان داد كه با استفاده از مدل‌هاي تصميم‌گيري چند معياره مي‌توان مناطق مستعد از نظر پخش سيلاب را با زمان و هزينه كمتر اولويت‌بندي و تعيين نمود. همچنين نتايج نشان داد كه مناطق كاملاً مناسب جهت تغذيه مصنوعي آبخوان اغلب در حاشيه دشت، آبرفت‌ها و مخروط‌افكنه‌هاي آبرفتي دانه درشت تا متوسط با شيب كمتر از 5 درصد واقع شدند