ماهيت مينياتور (نگارگري) در معماري ايراني

نگارگري يا مينياتور ايراني، فرآورده اي ابزارمند براي نمايان كردن رنگ و اندازه، حالت و منظر، كه از آدميان و اشيا بهره مي-گيرد؛ و اينها ابزارهايي هستند كه از بيرون به معماري شكل مي دهند. مينياتور ايراني داراي نظمي است، كه الزاماً به نمايش در نمي-آيد، از پيوستگي و وابستگي ميان ابزارهاي وجودي خود سخن مي گويد و ذات نظم را در مجموعه اي از رابطه ها بيان مي كند. نگاره-هاي ايراني بصورت واضح و عريان به بيننده ارائه نمي شود؛ نگاه هاي شخصيت هاي تصوير، چگونگي در دست گرفتن آلات موسيقي، چگونگي ايستادن، گام برداشتن آدميان و ... گواه اين نكته است. در نگاره ي ايراني موجوديت هايي آورده مي شود كه بار فضايي دارند مانند: كوه ها، باغ، بوستان، گل ها، جانداران: پرندگان و چهارپايان، هدهد و سيمرغ، جانداران اساطيري، انسان هايي كه شخصيت هايي گوناگون دارند و برحسب مقام و جايي كه در صحنه اشغال مي كنند رنگ آميزي مي شوند. ساختمان هايي كه گوناگون اند: كوشك، قصر، ايوان، حوض يا آبنما به عنوان عناصر كالبدي اند كه در صحنه ترسيم و مورد توجه قرار مي گيرند. نگارگري ايراني داراي مكاتب زيادي است و آنچه در اين مقاله بررسي مي شود مكتب هرات است كه در آثار هنرمندان اين مكتب از جمله كمال الدين بهزاد، فضا هم دو بعدي است و هم عمق دارد. هر بخش فضا، مكان وقوع رويدادهاي خاص و غالباً مستقل است. درآثار انتخابي به ايجاد انواع فضا با خطوط و سطوح رنگي كه در كنار هم قرار گرفته اند و داراي جنبه هاي بيانگرا و عاطفي هستند، اشاره شده است. لازم به ذكر است كه روش تحقيق اين مقاله به صورت كتابخانه اي و بر اساس مستندات و مكتوبات مي باشد.