تأملي بر ادغام آموزش‌عالي به عنوان رويكردي در ساماندهي مؤسسات آموزش‌عالي

دانشگاه و آموزش‌عالي به مثابه يك زيرسيستم مهم از سيستم جامعه؛ بر همه ابعاد اقتصادي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي، زيست‌محيطي و... تأثيرگذار است و بالتبع از تغيير و تحولات جامعه و نهادهاي دروني آن نيز متأثر است. تحولاتي كه در كنترل سيستم دانشگاه نيست؛ اما دانشگاه به عنوان سازماني زنده و پويا ضرورتاً مي‌بايست نسبت به اين تغيير و تحولات واكنش نشان دهد تا ضمن حفظ پويايي خود؛ در جايگاه يك كنشگر فعال عمل كند؛ در غير اين صورت به سمت سكون و بي‌تحركي حركت مي‌كند. از جمله اين تغيير و تحولات مي‌توان به كاهش جمعيت دانشجويي، كاهش منابع مالي و حمايت‌هاي دولتي، افزايش رقابت، افزايش تقاضا براي كسب آموزش با كيفيت (از سوي متقاضيان) و... اشاره كرد؛ بنابراين انتخاب راهبرد بهينه به منظور واكنش مناسب و به موقع مي‌تواند ياري رسان باشد. از اين‌رو ادغام دانشگاه‌ها يكي از اين راهبردها است كه در نظام‌هاي آموزش‌عالي تحت عنوان راهبردي رايج و مقبول مطرح مي‌شود. در نوشته حاضر با تكيه بر ضرورت وجودي اين مفهوم در آموزش‌عالي ابتدا به روشن‌سازي مفهوم ادغام و ادغام در آموزش‌عالي، وجوه و اشكال گوناگون آن، دلايل ادغام‌ها، سطوح مختلف ادغام، تجارب ساير كشورها در اين زمينه و آينده‌پژوهي آن پرداخته مي‌شود. سپس در ادامه براي اجراي موفقيت‌آميز ادغام يكسري ملزومات اساسي تشخيص داده شده است (در اينجا بخشي از اين ملزومات روشن شده است). از جمله: نقش مديريت سازمان در هدايت فرآيند ادغام، مديريت تعارضات و كشمكش‌هاي دروني و بيروني دانشگاه، نقش مديريت منابع انساني و مشاركت حداكثري و ارتباط با كاركنان و هيئت‌علمي و... در پروسه ادغام، علاوه بر اين توجه ويژه به فرهنگ حاكم بر دانشگاه كه به نظر مي‌رسد از همه موارد مذكور مهم‌تر باشد.