سيري بر مفاهيم توسعه اقتصادي از رشد تا پايداري؛ تطابق‏پذيري با رويكرد اسلامي

دانش اقتصاد و مفاهیم مرتبط با آن مانند رشد و توسعه، در علوم تجربی رقم خورده­اند، اما متاثر از ارزش­ها، اعتقادات و مكاتب فكری فلسفی هستند. مطالعه حاضر، ابتدا مفهوم توسعه و تحول تاریخی آن را به اجمال مطرح نموده و در مسير تكاملي، مفهوم توسعه «توسعه پایدار» به عنوان دستاورد جامعه انساني نقد و بررسی كرده است. هر چند جوامع انساني به‏ويژه در جهان غرب، پس از آزمون و خطاي فراوان و تجربه تبعات منفي اجتماعي، فرهنگي و محيط ‏زيستي تلقي رشد اقتصادي به مثابه توسعه، توسعه پايدار را مد نظر قرار دادند، ولي بررسي نشان مي‏دهد اين مفهوم نيز از تناقض دروني رنج مي‏برد. از سوي ديگر، ارزش‏های ماتریالیستی و خودخواهانه نظام اقتصادی و جامعه مصرف‏كننده غربی در تضاد با اصول توسعه پايدار قرار دارد. اين مطالعه در نهایت، رشد اقتصادی مطلوب اسلام و مؤلفه‏های آن را تبیین نموده است. آموزه‏هاي اسلامي ايجاب مي‏كنند كه در اندازه‏گيري رشد اقتصادي، در كنار هزينه‏هاي محيط‏زيستي فعاليت‏هاي توسعه‏اي و عمراني، هزينه‏هاي فرهنگي نيز مورد توجه قرار گيرند. لازمه تحقق چنين جامع‏نگري در اندازه‏گيري رشد كه امكان تعالي انساني را تسهيل خواهد كرد، تبعيت از ارزش‏های بنيادين انساني مانند عدالت، احترام به محیط زیست و حفظ عاطفه و نهاد خانواده است. اين ارزش‏ها در تناقض با ارزش‏های نظام اقتصادی ليبراليستي قرار دارد.