دانش سبز و حفظ و مرمت كاغذ و مكتوبات تاريخي در ايران

استفاده از دانش سبز در حفظ و نگهداري آثار هنري و تاريخي عرصه اي جديد در حوزه حفاظت و مرمت آثار كاغذي تاريخي است كه در دو دهه اخير رشد و توسعه قابل توجه آن در جهان مشهود بوده است. دانش سبز با نگرشي هدفمند از يكسو از طريق استفاده از مواد طبيعي سازگار با ساختار مواد و آثار تاريخي و هنري روند فرسايش و تخريب آثار تاريخي را كنترل مي نمايد و از سوي ديگر، با كاهش ميزان آلودگيمحيط زيست، تاثيرات نامطلوب ناشي از بكار گيري مواد شيميايي بر مرمتگر و محيط پيرامون اثر را به حداقل مي رساند . در اين ميان، ضمن ضرورت بازشناسي دانش پيشينيان در استفاده از مواد طبيعي جهت كنترل محيط و فرسايش آثار هنري بويژه مكتوبات، لزوم همكاري بين رشته اي دانشمندان فيتوشيمي با حفاظت ر گان و مرمتگران جهت شناسايي، استحصال و بكارگيري مواد طبيعي موثر و كم خطر در عرصه حفاظت و مرمت غيرقابل انكار خواهد بود. به استناد منابع كهن موادي مانند حنظل، انزروت، افسنتين، كبيكج و غيره به عنوان نمونه هاي قابل استفاده براي حفاظت آثار كاغذي تاكنون، گزارش شده است در اين مقاله به ارائه نمونه هايي از كاربرد مواد گياهي فوق در حفظ و مرمت مكتوبات و مخطوطات تاريخي پرداخته مي شود كه به روش مروري - تحليلي ارائه خواهد شد. در يك جمع بندي، استفاده از مواد مذكور در حفاظت و مرمت آثار كاغذي تاريخي به صورت غير مستقيم تاكيدي بر لزوم بكارگيري مستمر دانش سبز در فعاليتهاي علمي و تحقيقاتي است. در اين گونه تحقيقات، دانش حفاظت و مرمت از طريق منابع مكتوب پيشين و آزمايشهاي علمي و عملي با استفاده از روشهاي نوين حفاظت و مرمت و هم چنين تحقيقات صورت گرفته در گروه هاي حفاظتي و مرمتي سراسر دنيا اقدام به معرفي تجربيات جديد مي نمايد.