روش گفتگوي عقل محور با اديان ابراهيمي با تكيه بر سيره امام رضا عليه السلام

Wisdom Dialogue With emphasis on Seyre Imam Reza Peace be upon you

گفت وگو و واژگاني از سنخ آن همچون مناظره، جدال، مراء با همه تفاوت هايي كه با يكديگر دارند و با هر هدفي كه صورت پذيرد، داراي اصول و مباني و روش‌هايي است كه كاربست درست آن‌ها در تحقق هدف بسيار اهميت دارد. پيشوايان و رهبران هر ديني الگو و مقتدا در اين زمينه هستند و امام رضا عليه السلام فارغ از جايگاه والا در همه ابعاد وجودي، شخصيتي، ديني، اجتماعي و .... با توجه به ويژگي‌هاي عصري و بستر فرهنگي حاكم بر عصر خويش موثرترين و كارآمد ترين اين روش ها را به كار گرفته است. اين روش ها متناسب با مخاطب و شرايط زمانه اتخاذ شده اند و ميان آن‌ها از جهت كاربست تقدم رتبي وجود دارد كه حضرت امام رضا عليه السلام در عمل بدان پايبند است. همچنين رفتار حضرت در اين روش ها متناسب با تدين و سطح معرفتي افراد متفاوت است. استفاده از برهان و استدلال‌هاي عقلي و به كارگيري روش عقلايي در مواجهه با يهوديان و مسيحيان و حتي ملحدان، استفاده از نصوص ديني ـ قرآن و روايات ـ و تمسك به رفتار پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله براي مسلمانان، به كارگيري موعظه براي شيعيان و طرد و بايكوت اجتماعي و اقتصادي معاندان همگي شواهدي بر اين ادعاست. در اين ميان با توجه به اصل قرآني مندرج در آيه 125 سوره نحل، بهترين و ابتدايي ترين روش، استفاده از حكمت يا همان برهان است. بر همين اساس حضرت در مناظرات و گفتگوهاي خود چه با مسلمانان و چه با ساير پيروان اديان از آن بهره جسته است. در اين نوشتار با در نظر گرفتن گفتگوي امام رضا عليه السلام با اصحاب اديان و با روش تحليلي ـ توصيفي به بررسي اين موضوع خواهيم پرداخت.