ارزيابي گفتمان فرهنگي در كتاب آموزش زبان فارسي: پيشنهاد انگاره چند صدايي

در اين پژوهش با الهام از نظريه ي چندصدايي باختين (1984) انگاره اي جهت ارزيابي بازنمون محتواي فرهنگي كتابهاي آموزش زبان فارسي به دست مي دهيم كه در آن مهمترين كاركرد انتقال فرهنگ يعني تقويت مهارت توانش ارتباطي و بينافرهنگي، يعني درك صحيح و مثبت از فرهنگهاي ديگر، مورد تاكيد قرار گرفته است. اين پژوهش مدعي است متن كتاب آموزش زبان، به مثابه ي فضاي گفتماني چندصدايي، محل تجميع و برخورد و شنيده شدن صداهاي گوناگون است. اين فضاي گفتگويي (ديالوگي)، فعاليتي درجريان، فرايندي خلاق و متني تعاملي است كه علاوه بر حضور صداهاي مختلف، خواننده نيز به عنوان موجودي در بطن متن وارد گفتگو مي شود. فضايي كه در آن صداي غالب و تك صدايي حاكم نيست و عرصه براي بازنمون تمام صداها شامل صداي مخالف باز است. در اين انگاره «ميزان» و «چگونگي» بازنمون مولفه هاي فرهنگ در قالب چندصدايي مورد بررسي قرار مي گيرد و فضاي گفتماني متن درس از يك سو و فعاليتها و تمرينها، از سوي ديگر ارزيابي مي شود. در اين انگاره «ميزان»، به معني بسامد صداهاي موجود نسبت به صداهاي ممكن و «چگونگي»، به معني نوع و كيفيت بروز اين صداها در فضاي گفتمان قابل اندازه گيري است. در اين مقاله مولفه هايي از دو كتاب آموزش زبان فارسي (صديقي و شعباني و بروكشا) جهت نمونه با اين انگاره تحليل شد و نتيجه اينكه شعباني فضاي دمكرات تري را براي بروز صداها در فضاي گفتمان مربوط فراهم آورده است.