مقايسة موسيقي بيروني شعر قصايد خاقاني و استقبال‌هاي ابن حسام از اين قصايد

موسيقي شعر از عوامل زيبايي‌شناختي و يكي از عناصر اصلي تمايز زبان شعر از زبان نثر است و در پيوندِ با زبان، عاطفه و تخيّل، شعر را به نقطة كمال خود مي‌رساند. بي‌ترديد موسيقي در ايجاد يك ساخت و صورت واحد و منسجم شعر، نقش مهم و عمده‌اي دارد و به اجزاي آن وحدتي خاص مي‌بخشد. خاقاني و ابن حسام خوسفي، دو شاعر بزرگ و توانمند زبان و ادبيّات فارسي هستند كه هر يك به نوعي، سهمي عظيم در گسترش و تعاليِ زبان و ادب فارسي، به ‌خصوص شعر، داشته‌اند. هريك از آنان در شعرِ خود بنا به مقتضاي احوال و اوضاع شخصي، از انواع موسيقي خصوصاً موسيقي بيروني، جهت آهنگين‌كردن و منسجم‌ساختن كلام خود بهره گرفته‌اند؛ لذا دانستن انواع موسيقي شعر به خصوص موسيقي بيروني در شعر آنان درخور توجّه است. هدف اين پژوهش مقايسة موسيقي بيروني شعرِ قصايد خاقاني و استقبال‌هاي ابن حسام از اين قصايد است. در اين پژوهش كه به روش توصيفي-تحليلي با رويكرد نقد بلاغي است، قصد بر اين‌ است تا ميزان بهره‌گيري اين دو شاعر از انواع موسيقي بيروني شعر مشخّص شود و نتايج حاصل از اين تحقيق نشان مي‌دهد كه خاقاني و ابن حسام هر كدام به نحو نيكويي و تقريباَ با بسامد نزديك به هم، از انواع موسيقي‌ بيروني در بيان احساسات و عواطف دروني خود استفاده كرده‌اند كه با توجّه به بسامد و درصد استفادة بيش‌تر خاقاني از بحور عروضي نسبت به ابن حسام، موفّق‌تر عمل نموده ‌است. واژه‌هاي كليدي: موسيقي بيروني، وزن و بحور عروضي، خاقاني، ابن حسام