گذشته‌ آرماني در منظومه حيدرباباي شهريار

يوتوپيا يا آرمان‌شهر جايي است خيالي كه تنها در ذهن هنرمندان و فيلسوفان قابل تصور است. فيسلوفان با باريك‌انديشي سعي مي‌كنند براي اين شهر آرماني ويژگي‌ها و ملاك‌هايي تعريف كنند. شاعران به گونه‌اي ديگر سعي مي‌كنند تصويري از آن ارائه دهند. محمد حسين شهريار يكي از شاعراني است كه در زندگي خود هم از لحاظ زندگي شخصي و هم از لحاظ اجتماعي شاهد افت و خيز فراواني بود. تركيبي از آرمان‌شهر عرفاني و نوستالژي يا غم غربت شعرهاي او را خواندني، جذاب و در عين حال مأيوس و غمناك ساخته‌است. دلتنگي حاصل از شرايط نامناسب اجتماعي و فردي باعث يادكرد گذشته‌هاي تلخ و شيرين مي‌شود و در هر انساني خودآگاه يا ناخودآگاه بروز مي‌كند. روان‌شناسان دلايل مختلف براي بروز و ظهور آن بر مي‌شمارند از جمله: خصوصيات فردي، تجربيات اجتماعي، آموزش‌هاي خانوادگي، اوضاع سياسي، اجتماعي و فرهنگي، ترشح هورمون‌ها و نارسايي‌هاي جسمي و... در بين شاعران معاصر استاد شهريار با روحيات خاص خود و تجربياتي كه در طول عمرش پشت سر گذاشت، بيش از ديگران تن به انزوا و نوعي گوشه‌گيري خود خواسته داد و بازتاب اين انزوا در آثارش كاملاً مشهود است. در اين مقاله به بررسي جلوه‌هاي غم غربت در منظومه برجسته‌ي اين شاعر معاصر پرداخته‌ايم. سؤال اصلي اين تحقيق اين است كه شهريار در منظومه حيدر بابا چه واكنشي نسبت به ناراستي‌هاي فردي و اجتماعي زمانه‌ي خود نشان مي‌دهد و چه پيشنهادي براي اصلاح بشري دارد؟ به نظر مي‌رسد پيشنهاد شهريار بازگشت به سنت‌ها و پاكي‌هاي كودكانه گذشته‌است. ياد خاطرات شيرين كودكي، پاك و خالص ديدن همه چيز و همه كس در آن دوران، ملال از زندگي شهري، طبيعت‌گرايي، اخلاق مداري، زهد و قناعت از ماديات و... از مصاديق بروز اين احساس غم غربت و مصاديق شهر آرماني شاعر در منظومه حيدرباباي است.