ابعاد مؤثر بر تصميم‌گيري‌هاي اخلاقي در اخلاق پژوهش

اخلاق پژوهش به بررسي موضوعات و چالش‌هاي اخلاقي در انجام فعاليت‌هاي پژوهشي پرداخته، و هدف خود را ارتقاي سلامت اخلاقي فعاليت‌هاي پژوهشي و نهادينه ساختن ارزش‌هاي اخلاقي در جامعه پژوهش‌گران تعريف مي‌نمايد. يكي از مهم‌ترين گام‌هاي اخلاق پژوهش، تصميم‌گيري اخلاقي در موقعيت‌هاي پژوهشي است كه مي‌تواند تحت تأثير ابعاد متعددي قرار بگيرد. روش پژوهش در اين مقاله، در چارچوب مطالعات كتابخانه‌اي و با رويكردي استدلالي است. بر اين اساس، با مراجعه به منابع و مراجع تخصصي، ابتدا ابعاد مؤثر بر تصميم‌گيري اخلاقي در اخلاق پژوهش بررسي و استخراج، و سپس در قالب يك چارچوب مفهومي چهار بعدي معرفي مي‌گردد. يافته‌هاي اين مقاله نشان مي‌دهد براي اتخاذ تصميم‌هاي اخلاقي موجّه در اخلاق پژوهش، دست‌كم چهار مؤلفه اساسي داراي اهميت است و بايد مورد توجه محققان قرار گيرد. اين ابعاد عبارت اند از: 1) رهنمودهاي اخلاق حرفه‌اي و هنجارهاي تخصصي و علمي؛ 2) نظريه‌ها و اصول اخلاقي؛ 3) نظارت اخلاقي از طريق نهادهاي بررسي اخلاق پژوهش؛ و 4)‌ نظارت حقوقي از طريق نهادهاي مرتبط. در اين مقاله، تأثير اين ابعاد بر تصميم‌گيري‌هاي اخلاقي معرفي مي‌شود.