ضرورت تجربه پژوهشي و نقاط ضعف و قوّت آن در پايان‌نامه و رسالۀ دانشجويان علوم اسلامي و انساني (روانشناسي)

پژوهش از راه‌هاي اصلي پيشرفت و ترقّي مادّي و معنوي هر كشوري محسوب مي‌شود. افزون بر آن‌كه پايان‌نامه‌ها در بيشتر موارد، نخستين تجربۀ جدّي پژوهشي دانشجويان تحصيلات تكميلي هستند، نشان‌دهندۀ كيفيّت و وضعيّت آموزش و پژوهش در دانشگاه‌ها هم خواهند بود. در سال 2017 رتبۀ علمي ايران در بين 25 كشور برتر توليد كنندۀ علم دنيا قرار گرفت. ايران با رشد 9/8 درصدي، رتبۀ اول رشد علمي را كسب كرده كه تعداد مقالات بالا را نشان مي‌دهد. اگر معيار عوض شود و ميزان محصول‌محور بودن و استناد به مقالات را در نظر بگيريم رتبۀ ايران با كاهش ناگهاني مواجه مي‌شود. پايان‌نامه نويسي در عمل، مشكلات و پيچيدگي‌هايي را پيش‌روي دانشجويان قرار مي‌دهد و چالش‌هاي گوناگوني را براي آنان به همراه دارد. شايد عمده‌ترين فقداني كه در زمينۀ فرايند تدوين پايان‌نامه در رشتۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسي احساس مي‌شود، شناخت موانع موجود و تنگناهاي پژوهش براي پايان‌نامه‌نويسي از ديدگاه محوري‌ترين عناصر خالق پايان‌نامه‌ها يعني دانشجويان و استادان راهنما باشد، چرا كه نخستين گام براي از ميان برداشتن موانع و مشكلات، شناسايي و شناخت آن‌ها است و در صورت آگاهي از آن‌ها، مي‌توان راه‌حل‌هاي اجرايي مناسب با آن‌ها را پيدا كرد. با توجه به كمبودهاي موجود در كشور، پژوهشي كه انجام مي‌شود يا فاقد مبناي اصول تحقيقاتي (اغلب داده سازي) است يا استاد براي ارتقاي جايگاه، به نشر مقاله اقدام مي‌كند. دانشجويان نيز فقط آموزشي، تربيت مي‌شوند و فاقد علم پژوهشي و نوآوري بوده و جرأت انجام پژوهش را ندارند. مقالۀ حاضر با روش كتابخانه‌اي، مصاحبه و مطالعۀ موردي مقالات و پژوهش‌ها تلاش در يافتن دلايل تعلل دانشجو و بي‌انگيزگي استاد دارد.