فلسفۀ تطبيقي : مطابقه يا مقارنه !

در مطابقه ميان دو فيلسوف يا فلسفه حتما بايد بستر تاريخي واحد داشته باشيم. به عنوان مثال ، ارسطو و ابن سينا را مي‌توانيم با هم مطابقه يا مقايسه كنيم ، اما نمي‌توانيم ملّاصدرا را با برگسون مطابقه يا مقايسه نماييم. اما مي توانيم آن دو را با هم مقارنه نماييم ؛ هم چنانكه مي توان مسالۀ نفس را در نزد دكارت و ابن سينا با هم مقايسه كرد ؛ زيرا در مقارنه ميان دو فيلسوف نيازي به بستر تاريخي واحد نداريم. به بيان ديگر، مقارنه را ما ايجاد مي‌كنيم و به اصطلاح اجتهادي است ، در صورتي كه مطابقه را كشف مي‌كنيم و نوعي كاشفيت از واقع است. علاوه بر اين ، مقارنه لزوماً به معناي بيان جنبه مثبت نيست و در نتيجه ما با ميدان وسيعتري مواجه هستيم . از اين رو ، مقارنه ممكن است منجر به اين شود كه اصلا دو چيز قابل مقايسه نيستند. علاوه بر اين ، مطابقه بيشتر قبل از مدرنيته رايج بوده، حال آنكه مقارنه با مدرنيته رواج روزافزون يافته است. همچنين در مقارنه نسبت هاي فرهنگي عام مثل، سياست، دين و .. نيز دخالت دارند . البته هر كدام از مقارنه و مطابقه مي توانند برون سيستمي يا درون سيستمي باشند.