مقايسه حيات محمد حسين هيكل با فروغ ابديت آيت الله سبحاني

يقينا ابن خلدون مغربي نخستين دانشمند – مورخ – جامعه شناس مسلمان است كه مطالعه تاريخ را به صورت علمي انجام داد و تاريخ را به عنوان علم تاريخ عنوان كرد. از طرف ديگر دانشمندان اسلامي همواره سيره و حيات محمد رسول الله را در طول تاريخ اسلامي به رشته تحريرآورده اند و آنرا تقريركرده اند. اما مستشرقان همان دانشمندان مغرب زمين كه شايد 5 قرن است كه به مطالعه اسلام و معارف اسلامي پرداخته اند با تحريف و مغالطه كاري به تدوين سيره پيامبر پرداختند و چه تحريفهايي كه در آن مرتكب نشده اند؟! اما از ميان دانشمندان مسلمان دو دانشمند والامقام و تحليلگر بودند كه عالمانه به نگارش و تحرير حيات محمد پرداخته اند و احيانا داوريهاي مغرضانه مستشرقان را به محك نقد كشيده و زندگاني حضرت محمد را عالمانه و با قلمي رسا و گويا ودور از خرافات و تحريفات در معرض مطالعه جوامع اسلامي قرار دادند: استاد دكتر محمد حسين هيكل ، رئيس فرهنگستان مصر و استاد آيت الله جعفر سبحاني ، يكي از مراجع عاليقدر تشيع دكتر محمد حسين هيكل روزنامه نگار و روشنفكر ناقد مصري در كتاب حيات محمد زندگاني حضرت رسول را به طور علمي تببين كرده و دقيقا بهمان سبك و روش مستشرقان به ويژه ويليام موير آنرا تحرير نمود و احيانا برخي از حوادث و پديده هاي تاريخ اسلام را نيز تاويل كرده و متناسب ذهن جوامع دانشگاهي ( كه با روش غربي آشنايي داشتند ) تحرير كرد و به نگارش درآورد. اما استاد آيت الله جعفر سبحاني با روش تحليلي به مطالعه تاريخ اسلام و حيات محمد پرداخته و زندگاني حضرت رسول را علاوه بر منابع اسلامي از منابع احاديث شيعي نيز مورد مطالعه قرار داده اند و با قلمي روان و گويا آنرا به نگارش درآورد. استاد سبحاني در مواردي كه دكتر هيكل حوادث حيات محمد را با نوعي تاويل گراني تقرير كرده است با واقعي بيني به ويژه و با استفاده از منابع حديثي و تفسيري علاوه بر پاسخگويي بر شبهات مستشرقان به تاويلهاي نكات مغفول در ذهنيت دكتر هيكل پاسخ ميدهد و خواننده را راهنمايي ميكند. صاحب اين قلم با طرح 10 مسئله از حوادث برجسته حيات محمد روش تحليلي و تحريري اين دو دانشمند را مقايسه كرده و به ارزيابي آنها پرداخته است و احيانا نظريات و داوريهاي خود را نيز زير عنوان نقد و نظر در مورد اين دو دانشمند بيان ميكند. اميد آنكه مطالعه مقاله ارزيابي و مقايسه هيكل و سبحاني خواننده را نيز مفيد افتد.