بررسي وضعيت اقتصادي شهر اردبيل در دوره صفويه بر مبناي بازخواني متون سفرنامه ها

تحقيق در متون سفرنامه ها به منظور ادراك شناخت ما از جنبه هاي مختلف شهرهاي كهن اسلامي، همچنين در روشن شدن زواياي نقاط تاريك سابق ما كمك شاياني خواهند كرد. اين قبيل پژوهش ها اطلاعات دقيقي با جزييات در درباره مسائل فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و حتي سياسي در اختيار محققان قرار مي دهد كه در كتب ديگر كمتر به آنها اشاره شده است. در اغلب كتب مورخان و جغرافيدانان، مشخصات شهرهاي كهن اسلامي از نظر جنبه هاي مختلف شهري شرح داده شده است. شهر اردبيل يكي از شهرهاي كهن اسلامي است كه ويژگي هاي آن در اغلب متون تاريخي و سفرنامه ها آمده است. به همين دليل اين مقاله سعي دارد تا سيماي روشني از وضعيت اقتصادي شهر اردبيل در دوره صفويه با تكيه بر مطالعه سفرنامه ها و متون تاريخي و جغرافيايي ارائه دهد. سفرنامه نويسان از اين خطه در قرون متاخر توصيفات جداگانه اي و متفاوتي داشتند. با مرور و تحليل اين توصيفات مي توان وضعيت جنبه هاي مختلف بخصوص موئلفه هاي اقتصادي شهر را مشخص نمود. اين مقاله با تكيه بر روش توصيفي-تحليلي و به صورت شيوه هاي تحقيق مرور متون و منابع به تحليل وضعيت اقتصادي شهر با تكيه بر منابع مكتوب سفرنامه ها مي پردازد. پرسش اصلي اين مقاله، اين است؛ توصيفات سفرنامه در باره وضعيت اقتصادي شهر بيشتر حول محور كدام موئلفه ها بوده است؟ نتايج تحقيق نشان مي دهد، در مطالعه سفرنامه هاي اين دوره بيشترين توجه و تاكيد بر ثروت عظيم براي دستگاه خلافت از طريق موقوفات بقعه شيخ صفي، در آمدهاي حاصل از ترانزيت تجارت ابريشم، منابع آب و بازار و كالاهاي آن، بوده است.