فعاليت‌هاي مدارس كمونيستي در دورۀ پهلوي اول

تأسيس مدرسه‌ توسط اتباع بيگانه در ايران، ابتدا با رويكرد توسعه و گسترش شريعت مسيح در ميان اقليت‌هاي مذهبي ايران و سپس تبليغ در ميان مسلمانان آغاز شد. در كنار توجه به مسائل مذهبي اين مدرسه‌ها، پس از مدتي به آموزش مباني علوم جديد غربي نيز پرداختند. از آغاز دورۀ قاجار و همزمان با گسترش مداخلات همه جانبۀ كشورهاي استعمارگر در ايران، رويكرد آموزشي ـ مذهبي نيز متوجه ساير مسائل گرديد. فعاليت‌هاي سياسي و اقتصادي اين مدرسه‌ها در جهت منافع كشورهاي خودي، از جمله كاركردهاي جديد اين مدارس محسوب مي‌شود. با روي كار آمدن نظام كمونيستي در شوروي و تلاش آنها در گسترش جهاني ايدئولوژي خود، مدرسه‌هاي آنان در ايران نيز به ترويج چنين انديشه‌اي پرداختند. اين مدارس در كنار فعاليت‌هاي آموزشي و فرهنگي متناسب با نظام كمونيستي، به اقدامات جاسوسي نيز مي‌پرداختند. تأسيس دولت مطلقه در زمان پهلوي اول، وضعيت تمام مدرسه‌هاي خارجي در ايران، به‌خصوص مدرسه‌هاي كمونيستي را دگرگون نمود. اين موضوع كه ساختار دولت در اين دوره چگونه سبب تحت نظر درآوردن و در نهايت تعطيل نمودن اين مدرسه‌ها شد، پرسش اصلي مقاله حاضر محسوب مي‌شود.