نگرشي بر شيوۀ فعاليت مدرسه‌هاي ميسيونري آمريكايي‌ها در ايران

گروه‌هاي ميسيونري با الگوهاي مختلف تبليغي از ديرباز، حضور در جوامع شرقي را سرلوحه كار خود قرار دادند. فعاليت اين گروه‌ها، عرصه‌هاي مختلفي از كارهاي خدماتي، فرهنگي و تبليغاتي را در برمي‌گرفت. ايران نيز يكي از جوامع هدف اين عناصر محسوب مي‌شد. در سال‌هاي منتهي به پايان قرن سيزدهم، بر تعداد و تنوع اين گروه‌ها افزوده شد و ‌‌هيأت‌هاي ميسيونري آمريكايي نيز به تدريج وارد شرق و از جمله ايران شدند و از فعالان اين عرصه محسوب مي¬شدند. گسترۀ عملكرد آن¬ها در زمينه‌هاي متعددي تجلي داشت، كه يكي از شاخص‌ترين بخش‌هاي فعاليت اين ‌‌هيأت¬ها عرصه‌هاي آموزشي جامعه بود. بر اين اساس، نوشتار حاضر با تكيه بر اسناد و منابع موجود در پي پاسخ به اين پرسش است، كه هدف عمدۀ ‌‌هيأت ميسيونري آمريكايي از ايجاد مدرسه در ايران چه بود و در اين راه با چه مشكلاتي مواجه بودند؟ نتايج تحقيق حاكي از اين است كه فرآيند فعاليت ‌‌هيأت آمريكايي، مجموعه‌اي از امور خدماتي، اجرايي و آموزشي را مورد نظر داشت، كه ايجاد مدرسه نيز بخشي از فعاليت‌هاي كلان آن‌ها را در بر مي‌گرفت. در عين اين كه در وراي اين شيوۀ عامه‌پسند، تبليغ الگوهاي مورد نظر مذهبي نيز نهفته بود و جامعه در برابر آن، واكنش خوشايند آنان را نداشت.