ردپاي ساز قانون در ادبيات پارسي

قانون سازي است از خانواده آلات موسيقي رشته اي مطلق مانند سنتور و چنگ. چنانكه ذيل ماده ي چنگ گفته شده، در طول قرن ها جعبه طنيني چنگ جلوه هاي مختلفي پيدا ميكند و نام هاي گوناگوني به خود ميگيرد. يكي از آن جلوه ها، سازي است با جعبه طنيني ذوزنقه شكل به نام قانون. از آن روي كه در عصر حاضر هويت ساز قانون توسط كشورهاي همسايه ايران نظير تركيه و كشورهاي عربي به كار گرفته شده است، در اين مقاله به بررسي حضور اين ساز در اشعار تعدادي از شعراي قرن 4 تا 11 كه شامل شعراي سبك خراساني، عراقي و هندي بوده پرداخته شده است. در اين مقاله از روش تحقيق كيفي و مطالعه اكتشافي بهره گرفته شده است. به اين ترتيب كه از طريق كنكاش در آثار ادبي به جاي مانده در دوران تاريخي مختلف به دنبال كشف نقش و ردپا ساز قانون در زندگي، معيشت و فرهنگ بوده است. مي‌توان گفت كه با بررسي ابيات مهم‌ترين شعراي هشت قرن از مهم‌ترين ادوار ايران زمين ردپاي پررنگي ازساز قانون در دوره هاي رواج موسيقي در ايران يافت شد و از آن‌جايي كه اشعار از ابزار شناخت زمينه هاي جامعه شناختي و شناخت فرهنگ گذشتگان است، از طريق اين ابزار اين نتبيجه گرفته شد در ادواري مانند قرن 4 هجري هيچ رد پايي از ساز قانون ديده نشده است اما در دوران تيموريان همان‌طور كه اوج شكوفايي نگارگري در مكتب هرات را شاهد هستيم در موسيقي هم به گفته بعضي‌ها «مهم ترين دوره در تاريخ موسيقي ايراني و عربي» نام گرفته است.