بررسي نقوش مهرهاي فلات مركزي ايران در دوره ي مس- سنگي و مفرغ با تاكيد بر نقوش جانوري

مهرها؛ از با ارزش‎ترين آثار باقي مانده جوامع بشري پيش از تاريخ و تاريخي فلات ايران به شمار مي‌آيند و از جمله اسنادي هستند كه به علت حجم كم آن ممكن است از يك طبقه فرهنگي وارد طبقه فرهنگي ديگري در يك محل شده باشند و يا اينكه از محلي به محل ديگر و يا از تمدني به تمدن ديگر انتقال يافته باشند. مهرها، علاوه بركاربرد مذهبي جنبه‌ي زينتي هم داشتند. سپس با گسترش مبادلات اقتصادي و مالكيت افراد، كاربرد تجاري نيز پيدا كردند. نقش‌هاي مختلف هندسي و سپس نقوش حيواني، انساني و گياهي جلوه يافته و كاربرد آنها روي مهرها نيز فزوني مي‌يابد. دراين مقاله كه از نوع توصيفي- تحليلي و داراي صورتي گزارشي است، به منظور توصيف عيني و كيفي محتواي مفاهيم به صورت نظام دار به تجزيه و تحليل و توصيف نقوش با تاكيد بر نقوش جانوري برروي مهرهاي فلات مركزي ايران در محدوده‌ي مس سنگي و مفرغ پرداخته شده است و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و مطالعه‌ي آنها و يافته‌هاي موجود به اين نتيجه مي‌رسيم كه اكثر نقوش مهرهاي دوره‌ي مس- سنگي را نقوش هندسي تشكيل داده و هيچ‌گونه نقش جانوري بر روي مهرها حك نشده است و با آغاز دوره‌ي مفرغ؛ شاهد حك شدن نقوش جانوري به صورت استليزه برروي مهرهاي استوانه‌اي و اثر مهرهاي به جاي مانده از اين دوره هستيم. در تپه‌ي سيلك نيز در دوره¬ي مفرغ استفاده از مهرهاي مسطح منسوخ و به جاي آن استفاده از مهرهاي استوانه¬اي رايج شده است اما در تپه‌ي حصار؛ به لحاظ درصد فراواني، مهرهاي مسطح رواج گسترده داشته و فقط دو مهر استوانه¬اي كشف شده است.